BETA LAKTAM ANTİBİYOTİKLER

Molekülünün antibakteriyel etkisinden sorumlu çekirdek kısmında b-laktam halkası içeren antibiyotiklere b-laktam antibiyotikler veya kısaca b-laktamlar adı verilir. b-laktam halkası biri azot, üçü karbon olan 4 üyeli doymuş bir halkadır. b-laktam antibiyotiklerin 5 grubu şunlardır; 1-Penisilinler, 2-Sefalosporinler, 3-Karbapenemler, 4-Monobaktamlar, 5-b-laktamaz inhibitörleri (klavamlar).

PENİSİLİNLER

Penisilinler, güçlü bakterisid etkileri yanında toksisiteleri nisbeten düşük olan ve sık kullanılan doğal ve yarı sentetik antibiyotiklerdir. İlk olarak 1929′da Fleming tarafından doğal penisilin bulunmuş ve ilerleyen zaman içerisinde doğal penisilinlerin çeşitli sakıncalarını düzelten yarı sentetik penisilinler geliştirilmiştir. Yarı sentetik penisilinler ya doğal penisilinin yapısının kimyasal manüplasyonlarla değiştirilmesi yada çoğu zaman olduğu gibi penisilin molekülünde ana iskeleti oluşturan 6-aminopenisilanik asid’e uygun bir yan zincir eklenmesi ile elde edilirler.

Penisilinler, duyarlı bakterilerin murain’den oluşan hücre duvarını etkileyerek bakterisid etki gösterirler.

Penisilinlere karşı rezistans kazanılması şu mekanizmalar ile olur;

1-Periplazmik aralıkta yerleşmiş olan veya buradan hücre dışına salgılanan b-laktamaz enzimleri tarafından penisilinlerin, b-laktam halkalarının açılmasıyla inaktivasyonları,

2-Transpeptidazların ve bakteri çeperindeki diğer penisilin bağlayan proteinlerin ilaca karşı afinitesinin azalması,

3-Hücre çeperinin permiabilitesinin azalması sonucu ilacın bakteri çeperindeki periplazmik aralığa girmesinin zorlaşması.

Penisilin türleri;

1-Penisilin-G ve depo türevleri,

2-Aside dayanıklı penisilinler

-Penisilin-V (fenoksimetilpenisilin),

-Azidosilin

3-ß-laktamazlara (penisilinazlara) dayanıklı penisilinler

-Metisilin

-Nafsilin

-İzoksazolil penisilinler

oOksasilin, Kloksasin, Dikloksasilin, Flukloksasilin

4-Genişçe spektrumlu penisiller,

-Ampisilin

-Amoksisilin,

-Bakampisilin

5-Geniş spektrumlu penisilinler (antipsödomonal penisilin)

-Karboksipenisinilinler

oKarbenisilin, Tikarsilin

-Asilüreidopenisilinler

oAzlosilin, Mezlosilin, Piperasilin

6-Diğer penisilinler

-Amidinopenisilinler

- ß laktamaz inhibitörleri + penisilin kombinasyonları

oAmoksisilin+klavulanik asid

oAmpisilin+sulbaktam

oTikarsilin+potasyum klavulanat

SEFALOSPORİNLER

Kimyasal yapıları bakımından ve antibakteriyal etki mekanizmaları yönünden penisilinlere benzerler. Sefalosporinlerin ana çekirdeğini sefem türevi olan 7-aminosefalosporanik asid oluşturur.

Sefalosporinler kronolojik esasa dayanan ve antibakteriyel spektrumdaki gelişmeyi yansıtması yönünden pratik değeri olan bir sınıflandırma şekline göre üç kuşak halinde sınıflandırılırlar. 1.kuşaktan 3.kuşağa, Gram (+) etkinlik azalır, Gram (-) etkinlik artar. Sınıflandırılmış sefalosporinler ve veriliş yolları 1.kuşak 2.kuşak 3.kuşak Sefaleksin Pivsefaleksin Sefaloglisin Sefadroksil Sefalotin Sefazolin Sefradin PO
PO
PO
PO
İV, İM
İV, İM
PO,İM Sefoksitin Sefamandol Sefotetan Sefuroksim Sefuroksim aks.
Sefprozil Sefaklor İV, İM
İV, İM
İV, İM
İM, İV
PO
PO
PO Seftriakson
Sefiksim
Sefoperazon
Sefpodoksim
Seftazidim
Sefotaksim
Seftizoksim İV, İM
PO
İV, İM
İV,İM
İV,İM
İV,İM
İV,İM Sefroksadin PO Moksalaktam İV,İM Sefatrizin PO Sefsulodin İV İMİPENEM

İMİPENEM

Klinik kullanıma ilk giren karbapenem türevi antibiyotiktir. Penisilin ve sefalosporinlere rezistan bakteri türlerininçoğuna karşı etkilidir. Antibakteriyel spektrumu daha geniştir. Bu bakımdan 3. kuşak sefalosporinlere üstünlük gösterir. Halen mevcut b-laktam antibiyotiklerin en geniş spektrumlusudur. İV yolla kullanılır.

AZTREONAM

Antibakteriyel tedaviye ilk giren monobaktam ilaçtır. Tamamıyla sentetiktir. Nispeten dar spektrumludur. Gram (-) bakteri enfeksiyonlarında aminoglikozidler yerine kullanılabilir. İM yada İV yoldan verilir.

MAKROLİD ANTİBİYOTİKLER

ERİTROMİSİN

Bakterilerin, ribozomlarının 50 S alt birimlerine bağlanarak aynı yere t-RNA molekülünün bağlanmasını ve peptid zincirinin uzamasını önler. Böylece bakteri hücresinde protein sentezini engeller. Dar spektrumlu antibiyotiktir. Eritomisinin antibakteriyel spektrumu penisilin G’ninkine benzer. Gram (+) kok ve basillere karşı güçlü etkinlik gösterir.

ROKSİTROMİSİN

Eritromisinin daha lipofilik olan ve 16 üyeli lakton halkası içeren eter oksim türevidir. Antibakteriyel spektrumu eritromisininki gibidir. Mide asidine dayanıklıdır. Oral biyoyararlanımı eritromisinden 2 kat fazladır. Adenoid dokularda plazmadakinden yüksek konsantrasyonlarda toplanır. Bu dozda verildiğinde plazmada oluşan konsantrasyon 6×500 mg. dozunda verilen baz eritromisininkinden daha yüksektir. Yemekten en az 30 dakika önce alınması biyoyararlanımının azalmasını engeller.

KLARİTROMİSİN

Roksitromisin gibi aside dayanıklı ve uzun etkili bir eritromisin türevidir. Antibakteriyel spekturumu, eritromisininki gibidir. Minimal inhibitör konsantrasyon değeri eritromisininkinin yarısı kadardır. Adenoid dokularda, akciğerde ve fagositik hücrelerde serumdaki düzeyinin hayli üstündeki konsantrasyonlarda toplanır.

AZİTROMİSİN

15 üyeli lakton halkası içerir. Antibakteriyel spektrumu eritromisine benzer. Mide asidine dayanıklıdır. Süspansiyon formunun emilimi besinlerle etkilenir, bundan dolayı yemeklerden en az 1 saat önce alınmalıdır.

Diğer Makrolid Antibiyotikler

· Troleandomisin

· Rozaromisin

· Spiramisin

LİNKOZAMİDLER

Bu grupta, linkomisin ve klindamisin bulunur. Linkomisin, doğal antibiyotiktir. Klindamisin ise, linkomisin molekülünde bir hidroksil grubu yerine bir klor atomunun sokulması ile elde edilen yarı-sentetik bir antibiyotiktir. Yapılarındaki bu ufak değişikliğe rağmen farmakokinetik ve farmakolojik özelliklerinde belirgin farklılığa neden olur. Klindamisin barsaktan daha kolay emilmesi, antibaktariyel etkinliğinin daha güçlü olması ve daha az toksik olması nedeni ile linkomisine üstünlük gösterir. Klindamisin, eritromisine oranla daha toksik bir antibiyotiktir.

Linkozamidler bakterilerin 50 S ribozomal alt birimlere bağlanmak suretiyle protein sentezini inhibe ederek bakteriostatik etkinlik gösterir. Dar spektrumludurlar. Esas olarak, gram (+) bakteri türlerinin çoğuna ve gram (-) anaerob patojen bakterilerin bazı türlerine karşı etkilidirler. Klindamisin Bacteroides’lere karşı güçlü etkinlik gösterir ve en tercih edilen antibiyotiktir. Klindamisin, linkomisin ve eritromisin arasında çapraz rezistans durumu vardır.

TETRASİKLİNLER

Tetrasiklinler yapıca birbirine çok yakından benzeyen ve tetrasiklik bir bileşik olan naftasenkarboksamid’den türeyen geniş spektrumlu antibiyotiklerdir. Tetrasiklinler bakteri ribozomlarında protein sentezini inhibe etmek suretiyle bakteriostatik etki oluştururlar. Bakteri hücresi içine girdikten sonra ribozomların 30 S alt birimine bağlanırlar ve böylece 50 S alt birimlerinin akseptör noktasına aminoasil transfer RNA’nın bağlanmasını bloke ederler ve peptid zincirine aminoasid eklenmesini olanaksız duruma getirirler.

Tetrasiklinler oldukça fazla sayıda ve çeşitli gruplardan bakterilere ve ayrıca riketsiyalara, klamidyalara, spiroketlere, mycoplasmalara, leptospiralara ve bazı protozoonlara karşı etkilidirler. Bu nedenle en geniş spektrumlu antibiyotiklerdir.

Tetrasiklin türleri:

· Tetrasiklin ve oksitetrasiklin: Kısa süre etkili ve en ucuz tetrasiklinlerdir.

· Demetilklortetrasiklin: Orta süre etkilidir.

· Doksisiklin: Uzun süre etkilidir.

· Minosiklin: Doksisikline benzer.

AMFENİKOLLER

Bu grupta kloramfenikol ve tiamfenikol bulunur. Kloramfenikol, 4 önemli özelliği nedeni ile diğer antibiyotiklerin çoğuna göre üstünlüğü olan bir ilaçtır. Bu özellikler geniş spektrumlu oluşu, yan etki insidansının düşük oluşu, vücutta dağılımının iyi olması ve fiyatının ucuz olmasıdır. Ancak, çok seyrek de olsa ölümle sonuçlanan irreversibl aplastik anemi yapması bu üstünlükleri üzerine gölge düşürür.

Kloramfenikol geniş spektrumlu bir antibiyotiktir. Gram (+) kok, aerob ve anaerob gram (+) basiller, gram (-) bakterilerin çoğuna karşı duyarlıdır. Enterobakter ailesine karşı etkinliği değişkendir.

Kloramfenikol, bakteri ribozomlarının 50 S alt birimine bağlanarak peptidil transferaz enzimini bloke eder ve böylece protein sentezini reversibl bir şekilde inhibe ederler.

Kloramfenikol, tedavi dozlarında karaciğer mikrozomal enzimlerini inhibe ettiği unutulmamalı ve beraberinde kullanılan ilaçlarla olabilecek etkileşimi bilinmelidir.

AMİNOGLİKOZİDLER

Bu grupda bulunan antibiyotikler, streptomisin, gentamisin, tobramisin, amikasin, paramomisin, neomisin, viomisin, sisomisin ve netilmisindir. Aminoglikozidler, penisilinler ve sefalosporinler ile geçimsizlik gösterirler, kimyasal olarak birleşip birbirlerini inaktive ederler.

Etki mekanizmaları, spektrumları ve toksik etkileri birbirlerine benzer. Mutad dozları ile vücut sıvılarında elde edilen konsantrasyonlarda genellikle bakterisid etki gösterirler.

Gram (-) aerobik basiller üzerine diğer antibiyotiklerden daha fazla etki göstermesi, hızlı bakterisid etki yapması, nisbeten ucuz ilaçlar olması üstünlükleridir. Terapötik indekslerinin küçük olması, ağız yolu ile kullanılamaması, nefrotoksik ve ototoksik etki potansiyellerinin bulunması, bakteride nisbeten çabuk direnç gelişimine neden olması sakıncalarıdır.

Bakteri ribozomlarının 30 S alt birimine irreversibl bağlanarak, ribozomlarda protein sentezini inhibe eder ve m-RNA’nın taşıdığı genetik kodun yanlış okunmasına neden olurlar.

Aminoglikozidler esas olarak dar spektrumlu antibiyotiklerdir. Bunlara en duyarlı olan bakteri grubu gram (-) aerobik basillerdir.

Aminoglikozid Türleri:

· Gentamisin : Vestibülotoksik etkisi daha ön plandadır.

· Streptomisin: Vestibülotoksik etkisi daha belirgindir, nefrotoksik etkisi diğer aminoglikozidlere oranla daha azdır.

· Tobramisin: Gentamisine benzer, ancak pseudomonaslara daha etkilidir.

· Amikasin

· Kanamisin

· Netilmisin

· Neomisin

· Paramomisin

· Viomisin

TRİMETOPRİM – SULFAMETOKSAZOL (TMP-SMX)

Ko-trimoksazol olarak da bilinir. Sulfametoksazol (SMX), bir sulfonamiddir. Sulfonamidler para-animo-benzoatın folik aside modifikasyonu-nu kompetitif olarak inhibe ederler. Trimetoprim (TMP), bakteriyel dihidrofolat redüktazı kompetitif olarak inhibe eden bir diaminopirimidin’dir. Her iki ilaç tek başlarına kullanıldığında görülmeyebilecek olan sinerjistik bakterisid etkiye yol açarak birçok gram (+) ve (-) bakterileri etkiler. TMP-SMX’un genişçe bir spektrumu vardır. Genel bir kural olarak, TMP-SMX’un içindeki iki antibakteriyel ilacın maksimum sinerjistik etkinliği, her iki ilaca da duyarlı olan bakteri türleri üzerinde meydana gelir. Etkinliğin belirlenmesinde TMP’e duyarlılık daha önemlidir.

KİNOLON GRUBU ANTİBİYOTİKLER

Tamamen sentetik olan bu grubun ilk üyesi nalidiksik asiddir. Bu grupda ayrıca; ciprofloksasin, ofloksasin, norfloksasin, pefloksasin, fleroksasin, enoksasin ve levofloksasin bulunur.

Kinolonlar, DNA-giraz enzimini inhibe ederek bakterisid etki gösterirler. Kinolonların etkisine maruz kalan bakteriler bölünemezler, anormal şekilde uzayıp ölürler. Daha fazla gram (-) ler olmak üzere gram (+) bakterilere de etkilidirler.

VANKOMİSİN

Yapıca diğer antibiyotiklerin hiçbirine benzemez. Bakteride peptidoglikan zincirinin devamını kırar, sitoplazmik membran yapısını bozar, RNA sentezini durdurarak hücre duvarı sentezini inhibe eder. Antibakteriyel spekturumu dardır. Esas olarak gram (+) kokları ve Clostridium’ları etkiler.

Sadece İV yolla kullanılabilir. Toksisitesi ve fiyatı fazla olan bir antibiyotiktir.

ANTİ-ANAEROBİK ANTİBİYOTİKLER

Penisilin G, antipsödomonal penisilinler, sefoksitin, imipenem, b-laktam+b-laktamaz inhibitörü kombinasyonları, klindamisin ve kloramfenikol anti-anaerobik etkinlikleri bulunmaktadır. Ayrıca, 5-nitroimidazol’lerin anti-anaerobik etkinlikleri vardır.

5-nitroimidazol grubu anti-anaerobikler:

· Metronidazol,

· Tinidazol,

· Ornidazol

Bu üç ilacın farmakokinetik ve farmakolojik nitelikleri bakımından birbirlerine çok benzerler. Bakterisid etki gösterirler.

M. Ö. 2500 yılları civarında Hugandi Nei Ching adı ile yazılan ve Çin’e ait en eski tıp kitabı olarak bilinen eserde ağız hastalıkları üç kısımda belirtilmiştir.

Fong Ya : Enfekte durumlar

Ya Kon : Dişetleri ve çevre yumuşak doku hastalıkları

Chong Ya : Diş çürükleri
Yine aynı kitapta gingivitisler, periodontal apseler, gingiva ülserleri ve diş ağrısı hakkında uygun tanımlar yapılmıştır. Çinliler, dünyada diş temizliği için kürdan ve diş fırçasını ilk kullanan milletler arasındadır. Kayıtların bu kadar eski olmasına karşın akupunkturun diş hekimliği pratiğinde geniş ve bilimsel uygulamaları 1980 yıllarında Japonya’da başlamış ve elde edilen veriler Dünya Diş hekimliğine sunulmuştur. Amaç bilinen dental tedavilerle oriental tıbbın kombine edilerek hastaya en kısa yoldan ve ağrısız faydalı olabilmektir. Diş hekimliği pratiğinde sadece ağız kavitesi içindeki patolojik lokalizasyonlar görülür. Bununla birlikte tedavi programlarında sıklıkla hastanın fizik ve mental durumunun dengesi göz önüne alınmalıdır. Bu da oriental tıbbın dental tedaviye eklenmesi ile çok iyi sonuçlar alınabilineceğini gösterir.
Akupunkturun sağladığı avantajlar şu şekilde sıralanabilir:

1- Analjezi
2- Spastik kasların gevşemesi,
3- Cilt ve müköz membranların çeşitli faktörlere bağlı aşırı duyarlığı,
4- Yüksek kan basıncının düşürülmesi,
5- Sirkülasyonun düzenlenmesi,
6- Lipolizin uyarılması,
7- Immun cevap ve bakteriyel infeksiyonlara rezistansın arttırılması,
8- Mental depresyonun kaldırılması, hiperaktivitenin düzeltilmesi,
9- Anteriör ptitüer hormon salgılanmasının düzenlenmesi, ACTH ve benzeri maddelerin salgılanması,
10- Gevşeme ve rahatlama duygusunun ortaya çıkartılması.(1)

AKUPUNKTUR ANESTEZISI :

Akupunktur anestezisi, Japonyada ilk kez 1957 yılında, Dr. Hiodo Nishiyama tarafından Osaka’da jinekoloji pratiğinde kullanılmıştır. 1969 haziranında Dr.Yoshio Manaka ve Dr.Michio Tani birlikte ilk kez akupunktur anestezisi ile apendektomi yapmışlardır. 1972 de ABD. başkanı Nixon’ın Çin’i ziyareti sırasında Çinli’ler akupunktur anestezisini ve tedavisini büyük bir gösteri halinde herkezi heyrette bırakan bir biçimde başarı ile sergilemişlerdir.Nixon Amerikaya dönüşünden sonra amerikalı doktorları Çin’e göndermiş ve batı dünyası akupunktur ile tanışmıştır . Akupunktur anestezisi gerçek kelime anlamında anestezi değil, analjezi veya ağrıyı inhibe etkisidir. Özellikle Kbb ve Dental cerrahide efektiftir.

Akupunktur anestezisinin avantajları :

* Akupunktur anestezisi, lokal anesteziklerle kombine edilebilir ve kullanılacak olan lokal anestezik dozu 1/2 veya 1/4 oranında azaltılabilir.
* Akupunktur anestezisi ağır hastalarda, kuvvetten düşmüş hastalarda ve ihtiyar hastalarda drog ile anesteziden daha güvenlidir.
* Akupunktur normal vücut fonksyonlarına müdahale etmez .Sadece fonksyonların düzelmesine yardımcı olur. Solunum normal, tansiyon ve nabız sabittir.
* Hastanın akupunktur anestezisinden sonra daha çabuk iyileştiği görülmüştür. Bu daha çok uzun süren drog etkilerinin bulunmamasına bağlı olmasıdır.
* Postoperatif bulantı ve kusma olmaz. Pıhtılaşma normaldir. Şok reaksiyonu yoktur. Postoperatif pulmoner komplikasyon yoktur.
* Allerjik reaksiyon görülmez. (4)

Akupunktur anestezisinin dezavantajları:

* Analjezi derecesi genel anestezik, sinir bloku ve lokal infiltrasyona göre derin değildir.
*Anestezik etkinin başlaması için geçen zaman periodu uzundur.
* Akupunktur noktalarının lokalizasyonunun tam olarak bilinmesi gerekir.
* Her zaman başarılı olunamaz , bilinen anestezikler gerekebilir.
Akupunktur uygulamaları sırasında uyulması gereken çok önemli kurallar vardır.

*Nokta seçimi :

Uygulanacak olan tedavinin tipine göre kardinal noktalar ve yardımcı noktalar seçilir. Yardımcı noktalar kardinal noktaların etkilerini arttıran noktalardır. Kardinal noktalar ile yardımcı noktaların kombinasyonlarında yapılacak hatalar uygulamayı başarısız hale getirecektir. Ayn› zamanda nokta seçimi sırasında hastanın o andaki durumuna ve anamnezine dikkat edilmelidir.

* Nokta lokalizasyonları :

Akupunktur uygulaması için hazırlanan programdaki akupunktur noktalarının lokalizasyonlarının titizlikle yapılarak uygulamaya geçilmesi zorunludur. Noktaların lokalizasyonlarında anatomik oluşumlar kolaylık sağlayacaklardır.

* Uygun stimülasyon tekniğinin seçimi :

Stimülasyon tekniğinin seçiminde teşhis ve bu teşhise göre akupunktur uygulamasının amacı rol oynar. Bu teknikler, iğne, lastik elektrotlar, moxa, laser, elektroakupunktur şeklinde sıralanabilir.

* Stimülasyon süresi :

Stimülasyon süresi uygulamanın amacına göre ayarlanır. Ortalama olarak bu süre 15 – 35 dakika arasındadır. Gerektiğinde bu süre 10-15 dakika kadar daha uzatılabilir.

Diş pulpasının inervasyonu ve vaskülarizasyonu akupunktur etki mekanizması açısından önemlidir.

Diş pulpası, ihtiva ettiği sensitif reseptörler sayesinde önemli ölçüde diş uyaranlara karşı hassas bir organdır. Yine kendisine has bir özelliğide her türlü stimulusun oluşturduğu etkiyi ağrı duyusu şeklinde algılamasıdır. Pulpanın sinir sistemi ağı, hem sensitif sistemin afferent nöronlarını hemde otonom sistemin sinir uçlarını ihtiva eder. Otonom sisteme ait uçlar mikrosirkülasyonu yönetirler. (5) Bütün sinir uçları foramen apikaleden pulpaya girerler. Sensitif uçların bir bölümü trigeminal sinirden gelirken, bir bölüm sinir ucuda servikal sempatik gangliondan gelerek bu ağa karışır. Bu fibrillerin hepsi Schwann hücresi içinde yer alır ve yine bu hücrenin yaptığı miyelin kılıf ile çevrelenmişlerdir. (3) Ağrı duyusunu iletmekle görevli miyelinli sinirler apikal foramenden pulpaya girdikten sonra perifere doğru ilerlerken miyelin kılıflarını kaybederek miyelinsiz sinir haline dönerler ve Weil tabakasını aşarak odontoblastik tabakaya ulaşırlar. Bazı uçları dentin kanalları içine girerek 1/3 kanal boyu kadar ilerler.

Seltzer, ağrı duyusunu ileten kısa aksonlu sinirlerin, trigeminal sinirden geldiğini ve ağrı duyusunu 100 m/sn lik hızla merkeze ilettiklerini, miyelinsiz sinirlerin aynı işlevi 0,6 – 0,9 m/sn.lik hızda gerçekleştirdiklerini ortaya koymuttur.(8)

Uzun aksonlu, miyelin kılıf ihtiva etmeyen ve ağrı duyusunu çok yavaş ileten sinir uçları ise arteriol ve venüllerin çeperlerine sokulup sinaptik etkileşme ile damar endotelleri üzerinde hakimiyet kurarak kan sirkülasyonun şiddetini ayarlama görevini üstlenmişlerdir.

DİŞ HEKİMLİĞİNDE AKUPUNKTUR UYGULAMA ALANLARI

DİŞ ÇEKİMİ

Diş çekimlerinde vakaya göre lokal anestezikler, genel anestezi, akupunktur analjezisi veya bunların kombinasyonları ağrı kontrolü için kullanılabilir. Akupunktur analjezisi özellikle diğer kombinasyonların kontrendike olduğu durumlarda kullanılır. Ana noktaları: Li 3, Li4, Li11, Li7 dir. Ayrıca programa kulaktaki ilgili noktalar ilave edilir. Bu noktalar bilinen şekillerde stimüle edilir. 15 ile 35 dakika sonra çekim gerçeklettirilir.

Nabız ve solunum, akupunktur analjezisi sırasında değişiklik göstermez. Hasta çekim sonrasında rahattır.

AĞIZ İÇİ OPERASYONLAR

Akupunktur analjezisinin küçük dental operasyonlarda uygulanmas› dit çekimindeki uygulanışı ile aynıdır. Pozitif neticelerin alınması oral kavitedeki küçük operasyonlarda çok doğaldır. Kanal tedavileri, özellikle implant operasyonlarında en iyi adaptasyon, önce akupunktur analjezisi ile başlamak daha sonra minimum dozda lokal aneztezikler kullanarak devam ettirmekle sağlamıştır. Bu tip operasyonlarda postoperatif ağrı oldukça fazladır. Akupunktur aneztezisinin buradaki önemi postoperatif ağrının minumum olmasıdır.

Akupunkturun bu tip operasyonlarda kullanılması lokal anestezik miktarının minimuma indirilmesi açısından çok önemlidir.

Günümüzde bilinen ve kullanılan anesteziklerin yerine akupunktur anestezisinin kullanımı pratikte zor olacaktır ve primer olarak yersizdir. Ancak hergün karşılaşılabilecek vakalar olan lokal anestezik allerjileri, iğne korkuları, analjezik ilaçların kontrendikasyonlarında akupunktur analjezisinin primer hale geçmesi söz konusudur.

PULPITISTE AĞRI KONTROLÜ

Bu hastaların kliniklere müracat nedenleri diş ağrılarıdır. Genellikle uykusuz huzursuz ve gergindirler. Bizden istedikleri ağrılarının biran önce dindirilmesidir. Çoğu vakada ilk periotta ağrı akupunkturla ortadan kaldırılabilir. Iğneler uygun noktalara batırılır, fazla hareket ettirilmeden oldukları yerde döndürülerek manipüle edilirler. Bu kuvvetli stimulasyon uygulamas› ağrıyı ortadan kaldırır. Ardından bilinen dental tedavi uygulamasına geçilir.

KANAL DOLGUSU SONRASI AĞRI VE RAHATSIZLIKLARI

Düşük frekanslı pulslarla yapılan akupunktur tedavisi bu vakalarda çok iyi neticeler vermektedir. Düşük frekanslı akım, iğne batırıldıktan sonra analjezik etkinin balat›labilmesi için endikedir. Iğne yerine kullanılan özel olarak imal edilmiş yumuşak lastik elektrodlarla da aynı sonuç alınabilir. Maxiller ağrıyı yok etmek için St7 ve REPP ler, mandibüler ağrıyı yok etmek için St6, St7 ve REPP ler kullanılır. Düşük frekanslı darbeli akım 10- 15 dakika verilir. Hastanın genel durumu bozuksa baş, boyun ağrıları ve omuz sertliğide mevcuttur. Bunlara ilgili akupunktur tedavileri uygulanır.

INLAY, KRON PREPARASYONLARI VE SIMANTASYONLARI

Iğne ve lastik elektrotlarla diş analjezisinde kullanılan noktalara akupunktur uygulanır. Düşük frekans ve pulslar kullanılır. Bu metod dişeti çekilmiş hassas dişli ağızlardan ölçü alınırken ve simantasyon esnasında kullanılabilinir.

HIPERSENSIVITY

Aşırı diş hassasiyetlerinde düşük frekanslı elektroakupunktur uygulanarak 10-15 dakika içinde hassasiyet normal seviyesine indirilebilmektedir.

DETARTRAJ

Detartraj sonrasında çoğu hastada dişlerde hassasiyet ortaya çıkar. Bu vakalarda düşük frekanslı akımla, ilgili akupunktur noktalarına stimülasyon uygulaması çok iyi neticeler verir. Iğne yerine lastik elektrot uygulamasıda aynı sonuçları vermektedir. Subgingival küretaj 8 dakika ilgili meridyen noktalarının stimülasyonu sonucunda mümkündür. Bu vakalar için özellikle hazırlanmış ve dişetlerine uygulanışı çok kolay olan sandviç elektrotlar hastaya ve hekime kullanım açısından rahatlık sağlar. Elektrodun diğer ucu Li4′e bağlanarak stimülasyon yapılır.

AFTLAR – STOMATITLER

Bu vakalarda bilinen medikal tedavilerle akupunkturun konbine edilmesinde büyük yarar sağlanmaktadır. Akupunkturun genel vücut direnci üzerine olan yükseltici etkisinden faydalanılmaktadır. (6)

ANGÜLER CHELOZIS

Angular cheliozis de St 4 noktalarına yapılacak yaklaşık 10 dakikalık akupunktur uygulamaları çok iyi neticeler vermektedir.

PEDODONTI

Çocuklarda yapılacak dental tedavilerde akupunktur anestezisi kullanmak mümkündür. Burada Gv20 hasta ile kooperasyonu sağlamak için önemlidir. Li4 noktalarına yapılan 15 dakikalık akupunktur süt dişi çekimleri için yeterli olacaktır.Bu metod iğneyi çevirme tekniği ile yapılır. Çocuk bundan rahatsız olduğunda batırılıp manipüle ile yerinden çıkartılmalıdır.

ÖĞÜRME REFLEKSI

Hastadan ölçü alınırken ve tedavi esnasında öğürme başlarsa Cv22 iğne ile manüpüle edilir. Aynı uygulama dental tedavi sırasında öksüren hastalara uygulanabilir.

TRISMUS

Enflamasyon sonucu trismus 3. molarların çekimi veya oral cerrahi sonucu enflamasyon neticesinde oluşur. Bu olay dental pratikte çok can sıkıcıdır. Bu semptom akupunkturla veya akupunktur moxibisyon kombinasyonu ile k›sa zamanda ortadan kaldırılır.

TRIGEMINAL NEVRALJILER

Trigeminal nevraljiler kısa şimşek çakması tarzında tekrarlayan şiddetli ataklar halinde olan ve ağrısı periotlar ihtiva eden nevraljilerdir. Genel olarak orta ve ileri yaş gurubunda rastlanır. Tam olarak etyolojisi bilinmemektedir. Akupunktur tedavisinde öncelikle teşhisin iyi konmuş olması gerekir. Trigeminal sinirin hangi dalını ilgilendiriyorsa tedavi ona uygun yapılmalı ve mutlaka uzak noktalarda kullanılmalıdır. Kuvvetli stimulasyonla hemen ortadan kaldırılabilmektedir.

ÇENE VE YÜZ BÖLGESINDEKI DIĞER NEVRALJIFORM AĞRILAR

Charlin nevraljisi, Sluder nevraljisi, N.šntermedius nevraljisi, N.Glossofarigeus nevraljisi, Costen sendromu, Frey sendromu, Anaesthesia dolorasa, Kausalji, Cluster Headeche tedavilerinde analjezi programı uygulanır.

TRIGEMINUSDA NEURITIS

Muhtelif operasyonlardan sonra ortaya çıkabilir. Nevraljide olduğu kadar şiddetli ağrı olabilir. Analjezi programı ile çok kısa sürede netice alınır.

PRIMER ATIPIK YÜZ NEVRALJISI ( HISTERIK YÜZ AĞRISI )

Ağrı nevraljideki gibi şiddetli olmayıp, sinir trajesine uymaz. Hastanın genel durumu göz önüne alınarak tedavi programı hazırlanır. Programa depresyon ve vejetatif sisteme ait noktalar da dahil edilmelidir.

FACİAL PARALIZILER

Facial paralizilerde amaç fasial sinirin kemiği terk ettiği bölgede oluşan ödemin kaldırılması ve aynı zamanda yüzdeki mimik kaslarının tonus yoksunluğu sebebi ile atrofiye uğramalarının engellenmesidir.

TEMPORAMANDİBULAR EKLEM PROBLEMLERİ

T.m.e. problemlerinde öncelikle protetik problem olup olmadığı araştırılıp varsa ortadan kaldırılmalıdır. Genellikle protetik sorunu olmayan hastaların diğer eklemlerinde de problem mevcuttur. T.m.e problemlerinde amaç öncelikle ağrının ortadan kaldırılmasıdır. Uygulanan akupunktur tedavisinde antienflamatuvar ve analjezik etki alınır. Bu tedavi kürler halinde olup hastanın sonradan da takibi gerekmektedir.

TÜKRÜK BEZLERİNİN HIPERFONKSYONLARI

Tükrük bezlerinin hiperfonksyonlar› parasempatik sinirlerin aşırı uyarılmaları sonucu ortaya çıkarlar.Otonom sistem regülasyonuna dayalı bir akupunktur programı ile aşırı parasempatik uyarımı ortadan kaldırılarak oral kavite içinde rahat çalışma ortamı yaratılır.

SİNÜZİTLER

Sinüzitlerde kullanılan programda akupunkturun ödem çözücü, analjezik ve antienflamatuar etkisinden faydalanılır. Genellikle 4. seanstan sonra sinüs içine birikmiş olan eksuda boşalmaktadır.

KORKU

Özellikle diş tedavisinden korkan hastalara günlük çalışmalarımızda oldukça sıkça karşılaşırız. Bu vakalarda akupunkturla çok kısa zamanda sedasyon ve gevşeme elde edilmektedir.

Kardinal noktaları: Gv20, Gv21, H7′dir.

SONUÇ: Akupunktur dişhekimliği pratiğinde önemli yer tutan ve klasik metodlarımızla konbine olarak da kullanılabilen bir tedavi metodudur.

KAYNAKÇA :

1-2- BONICA,J.J .:Acupunctur Anesthesia in the People’s Republic of China . Jama ,Vol.229,no.10,sept.2 1974 s 1817-1825
2-4- BRODAL.A. :Kranial Sinirler.Hacettepe Üniversitesi Yayınları.1979 .s.54-66
3-5-COHEN, S., BURNS,R.C.: Pathways of the pulp .The C.V.Mosby Co 1984 s.347-352
4-3-CIRELI,E.:Genel Histoloji -Hücreler Ve Dokular E:Ü:Matbaası 1976 s .290-294
5-1-ERDINE,S.:Ağrı. Nobel Kitapevi.1987. s.213-219
6-6 – KONUKMAN,E .: Ağız Hastalıkları.Duran Ofset. 1980.s.37
7-8-SELTZER,S.,BENDER,I.B.:The Dental Pulp .J.B. Lippincott Co. 1975 s. 119-121-124
Orjinal metin Türk Dişhekimleri Birliği 1. Uluslararası kongresinde sunulmuştur.

Genellikle kole bölgesinde görülen açık dentinin yol açtığı aşırı duyarlılık bugün için dişhekimliğinde çok rastlanılan bir sorun olarak önemini korumaktadır. Aşırı duyarlı dentin terimi açığa çıkmış dentinin dokunma, tatlı, ekşi, sıcak ve soğuk gibi uyaranlara karşı gösterdiği duyarlılığı tanımlamak için kullanılır (1,2). Oldukça yaygın, rahatsız edici ve belki de tedavi başarısı en düşük olan hasta şikayetidir. Aşırı dentin duyarlılığı, iyi bir ağız bakımının sürekli sağlanmasına engel olduğundan bireyin ağız sağlığını olumsuz yönde etkilemesi nedeni ile klinik öneme sahiptir. Aşırı dentin duyarlılığının giderilmesine yönelik olarak çeşitli çalışmalarda farklı maddelerin denenmesi ile başarılı sonuçlar alınmış olmasına karşın sorunun tümüyle çözüldüğü iddia edilemez.
Aşırı dentin duyarlılığı, diş tedavisi gören her 7 bireyden en az birinde gözlenir (3,4). Aşırı duyarlılığın ortaya çıkışı, bireyin ağrı eşiği ve toleransı ile duyusal ve fiziksel faktörlerle yakından ilişkilidir (5,6). Bireylerin çoğu, aşırı dentin duyarlılığını ani başlayan, keskin karakterde ve kısa süreli olarak tanımlamaktadırlar (7,8). Dentinin açığa çıkması yaş ile artmasına rağmen, bu duyarlılık en sık gençlerde görülür ve yaş ile azalır. Bu azalmanın, dentin ve pulpada yaş ile ortaya çıkan değişikliklerle beraber seyrettiği gözükmektedir (4,9). Bir veya birkaç dişte, bazen de yaygın görülebilir. Vestibül yüzeyler en fazla etkilenen yerlerdir (9). Dentin aşırı duyarlılığının en fazla görüldüğü dişler konusunda çelişkili veriler vardır. Bir grup araştırıcı, premolar ve kesici dişlerin aşırı duyarlılığın en çok görüldüğü dişler olduğunu bildirirken (10,11) diğer bir grup, molar dişlerin en fazla etkilenen dişler olduğunu bildirmiştir (12).
Tükürük ve bakterilerin dentin duyarlılığını ve pulpal yanıtı şiddetlendirebileceği düşünülmüşse de tam olarak açıklanamamıştır. Yapılan çalışmalarda, ağız boşluğuna açılan dentin kanallarında bakterilerin bulunduğu gösterilmiş ve buna dayanılarak toksinlerin dentin kanalları ve pulpa içine yayılabileceği ileri sürülmüştür (1316). Bununla beraber, klinik deneylerde fırça abrazyonu ile oluşan ve plak bulunmayan açık dentinde de aşırı duyarlılık gösterilmiştir. Benzer bulgular periodontal cerrahi işlem sonrasında açığa çıkmış dentinde de gözlenir (17,18). Dentin aşırı duyarlılığı tüm bu nedenlerden dolayı gerçek bir hastalıktan çok semptomlar kompleksidir. Tedavi çalışmalarını ağrının şiddeti ve hastanın bu ağrıyı algılayışı etkilemektedir. Açık dentinde ağrının ortaya çıkması subjektif bir değerlendirmedir ve psikolojik faktörlerle değişebilmesi bu sorunun çözümünü zorlaştırır (1921). Aşırı dentin duyarlılığı, neden olduğu rahatsızlığın yanı sıra özellikle yeterli plak kontrolünün sağlanamaması nedeni ile de periodontal sağlığı olumsuz olarak etkiler.
Normal dentin duyarlılığı
Dentinin innerve bir doku olduğuna dair çeşitli açıklamalar yapılmıştır. Ancak, sinir liflerinin bütün dentin kanallarında veya dentinin büyük kısmında bulunmadığı halde stimulusların dentinde nasıl etkili olduğu halen tamamen açıklanamamıştır (2226). Temel olarak dentin duyarlılığının ortaya çıkışına dair iki teori vardır. Birinci teoriye göre; pulpadaki
odontoblastlar ve bunların uzantılarının dentin reseptör mekanizması gibi hareket ederek uyaranları pulpa içindeki sinir sonlanmalarına taşıdığı ileri sürülmüştür (18). Günümüzde en çok kabul gören hidrodinamik teoriye göre ise; farklı uyaranlar, açık dentin tübüllerindeki dentin sıvısının hareketine neden olur. Dentin sıvısının her türlü hareketi pulpada ağrı olarak algılanır (27,28).
Etiyoloji
Dentinin açığa çıkması, ya minenin ya da sement ve periodontal dokuların kaybı ile oluşur. Minenin kaybı yanlış diş fırçalamaya bağlı abrazyon, diyete bağlı erozyon ve alışkanlıklar ile veya bu faktörlerin kombinasyonu sonucu oluşmaktadır. Kök yüzeyinin açığa çıkmasında rol oynayan etiyolojik faktörler arasında ise yaşın ilerlemesi ile artan dişeti çekilmeleri, periodontal hastalıklar, periodontal cerrahi işlemleri, yanlış diş fırçalama ve alışkanlıklara bağlı travmalar bulunmaktadır (2,4,23).
Morfolojik yapı nedeni ile oluşan aşırı duyarlılıkta, sementmine bileşiminde 3 tip ilişki söz konusudur. Vakaların % 6065′inde sement mineyi tamamen örterken, % 30′unda uç uca birleşme vardır. %510′unda ise sement ile mine birleşmez, ortada bir miktar dentin açıkta kalır. Bu kısmı örten dişetinin çeşitli nedenlerle çekilmesi de burada dentin aşırı duyarlılığına neden olmaktadır (17,18).
Aşırı dentin duyarlılığının olumsuz etkileri:
Aşırı duyarlılık nedeni ile hastanın günlük ağız bakımını yapabilmesi güçleştiği için periodontal problemlerin başlayıp ilerlemesine neden olabilir. Dişlerin iyi temizlenememesi nedeni ile diş çürüklerine yol açabilir. Periodontal cerrahi işlemleri sonrası hastanın proflaksiyi iyi yapamaması nedeni ile periodontal sorunlar yeniden başlayabilir. Bölümlü protez kullanan hastaların protez kullanmalarını güçleştirir. Hastanın, bazı yiyecek ve içecekleri alımı zorlaştığından kişiyi huzursuz yapar ve psikolojik sorunların ortaya çıkmasına neden olur.
Ayırıcı tanı
Birçok bireyde dentin yüzeylerinin açıkta olmasına karşın, çoğunda aşırı duyarlılık semptomlarının görülmemesi dikkate değerdir. Semptomların görüldüğü kişilerde, ayırıcı tanılar göz önüne alınarak, hastanın ağrısına neden olabilecek diğer olası nedenlerin elimine edilmesi önemlidir. Aşırı dentin duyarlılığının ayırıcı tanısında kesik dişler, kırılmış amalgam dolgular, diş çürüğüne pulpanın cevabı, restoratif tedaviye pulpanın cevabı, çatlak diş sendromu dikkate alınmalıdır (17,29).
Tedavi
Aşırı dentin duyarlılığı olan bölgede birim alan başına düşen açık dentin kanallarının çapı ve sayısı, duyarlılık olmayan bölgeye kıyasla daha fazladır (30). Bu doğrultuda, dentin aşırı duyarlılığının giderilmesi yönündeki etkin tedaviler, açılmış dentin tübüllerinin tıkanarak ağrı geçişinin bloke edilmesi veya subodontoblast tabakasındaki pulpaya ait sinir sonlanmalarının duyarsız hale getirilmesi ile gerçekleşir (22, 25, 30, 31). Yapılan çalışmalarda, açık dentin tübüllerinin sayısı azaldıkça, dentin aşırı duyarlılığının da doğru orantılı olarak azaldığı gösterilmiştir (23,32). Bugüne değin en az 100 çeşit kimyasal madde, aşırı dentin duyarlılığının giderilmesine yönelik olarak denenmiştir (33). 1935′de Grossman (34), dentin aşırı duyarlılığının giderilmesinde kullanılacak ilaç ve metotlarda bulunması gereken özellikleri şöyle sıralamıştır; pulpayı irrite etmemeli, uygulamada ağrısız olmalı, kolay uygulanmalı, çabuk etkilemeli, uzun süreli etkili olmalı, leke bırakıcı etkisi olmamalı.
Dentin aşırı duyarlılığının tedavisinde semptomların ortadan kaldırılması temel hedef olmalıdır (35). Hastanın hergün maruz kaldığı semptomlar, problemin durumu ve tedavi gereksinimi hakkında fikir vermektedir (36). Bununla beraber, kullanılan yöntem ve gereç ne olursa olsun, uygulanan tedavinin etkinliğinin değerlendirilmesi oldukça güçtür (18). Hastanın cevabı objektif olarak değerlendirilemediğinden duyarlı dişlerdeki düzelme hakkında fikir edinilememektedir. Aşırı duyarlılığı gidermeye yönelik olan maddelerle yapılan çoğu araştırma, sadece hastanın tedaviye olan subjektif yanıtı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Duyarlılığın ölçümü için sond ya da soğuk hava kullanılmaktadır. İlacın uygulanmasından sonra hasta bu stimuluslara azalma, artma ya da değişiklik olmadığı şeklinde yanıt vermektedir. Tedavinin etkinliğinin değerlendirilmesinde hastanın subjektif cevapları kullanılarak elde edilen sonuçlara ilişkin çelişkili düşünceler bulunabilir (20).
DENTİN AŞIRI DUYARLILIĞININ TEDAVİSİNDE KULLANILAN MADDELER
Kimyasal maddeler:
Kimyasal maddeler, dentin tübüllerinde protein çöktürerek ya da dentin tübüllerini tıkayarak etki gösterirler.
Gümüş nitrat ve çinko klorür: Protein çöktürerek aktivite gösteren gümüş nitrat ve çinko klorür geçmişte oldukça yaygın kullanılan maddelerdi. Ancak, her ikisi de dişlerde kalıcı renklenmeye neden olduklarından ve dişeti ile pulpaya zararlı olduklarından artık kullanılmamaktadır (22,35).
Stronsiyum klorür: Dentin kanalları içerisinde proteinleri çöktürerek tıkanma sağlayan maddelerdir. Sensodyne ticari preparatının aktif bileşenidir. Birçok çalışmada diş macunu içine konulan % 10′luk stronsiyum klorürün aşırı dentin duyarlılığında azalma sağladığı gösterilmiştir (3740). Ancak, plasebo ile de elde edilen güçlü pozitif etki ise, doğal desensitizasyon olayına ve plasebo macun içerisindeki aşındırıcı bileşenlere bağlanmaktadır (38). Stronsiyum florür içeren diş macununun desensitizan etkinliği, aktif içeriğinden çok macundaki aşındırıcı dolgu maddesine bağlanmaktadır (24). Karşılaştırmalı çalışmalar, potasyum nitratın daha etkin olduğunu göstermiştir (7,41). Yeni Sensodyne ticari preparatında bu etkin madde yer almaktadır.
Flor bileşikleri: En yaygın desensitizan bileşikleri olan flor bileşikleri sodyum florür, kalay florür ve sodyum monoflorfosfat çürük oluşumunu engelleyici etkiye sahiptir. Flor, dentin tübüllerinde presipitasyon yaparak ve tübül yapısını değiştirerek aşırı duyarlılığının giderilmesinde rol oynayabilir (18,29,42).
Sodyum florür: Sodyum florür, iyontoforezle birlikte ya da tek başına %2�ik solüsyon, % 33′lük macun, kaolin/gliserin macun veya vernik formunda uygulanabilir (43,44). Sodyum florür verniğinin (Duraphat) tatbiki ile birlikte ve stronsiyum klorürlü diş macununun (Sensodyne) evde kullanımının, desensitizan diş macununun tek başına kullanımından daha etkili olduğu gösterilmiştir (45). Sodyum sitrat diş macununu tek başına ya da sodyum florür ile birlikte etkinliğini deneyen çalışmalar her iki macun arasında da fark bulamamıştır (41,44, 46). Diş macunları içerisindeki sodyum florürün dentin desensitizasyonunda etkili olmadığı ileri sürülmüştür (41). Sodyum florür, ya tamir dentini yapımını arttırarak ya da tübüllerde kalsiyum florür çöktürerek aktivite gösterir. Ancak, tarama elektron mikroskop çalışmasında sodyum florürün etkinliğine ilişkin bulgular elde edilememiştir (47) (Resim 1). Ayrıca, sodyum florür dentine uygulandığında ciddi bir pulpa enflamasyonu oluşturabilir (18).
Kalay florür: Dişmacunu ve jel formunda bulunan kalay florürün jel formu ile başarılı sonuçlar alınmıştır (48,49). Kalay florür diş macununun, monoflorfosfat, formalin ve plasebo diş macunundan daha az etkili olduğu rapor edilmiştir (50). Sodyum florürünkine benzer şekilde kalay florür de, kalsifiye bir bariyer oluşturarak açık tübülleri tıkamak sureti ile etki gösterir. (51)
Sodyum monoflorfosfat: Sodyum monoflorfosfatın klinik etkinliği, % 1.3 formalin (52), stronsiyum asetat (53) ve potasyum nitrat ile birlikte rapor edilmiştir (54). Sodyum monoflorfosfatsız veya sodyum monoflorfosfatlı diş macunlarının kullanımından sonra dentin hipersensitivitesinde benzer düzelme saptanmıştır (53,54). Sodyum monoflorfosfatın hidroksiapatit ile etkileşime girdiği ileri sürülmüştür, ancak böyle bir etkileşim henüz dentinde gösterilmemiştir (2). Tarama elektron mikroskobunda sodyum monoflorfosfat uygulaması sonrası dentin kanallarının açık olduğu gösterilmiştir (51).
Kalsiyum hidroksit: Kalsiyum hidroksit kavite örtülmesinde yaygın kullanılan bir preparat olduğu için, bu maddenin dentin desensitizasyonundaki etkinliği araştırılmıştır. Kalsiyum hidroksitin tek başına dentin duyu sinir aktivitesi üzerinde çok az ya da hiç etkisi olmamasına karşın, uzun süreli etkinliğinin peritübüler dentin mineralizasyonunu arttırmasına bağlı ortaya çıktığı düşünülmektedir (55). Kalsiyum hidroksit uygulandıktan sonra % 8090 arasında başarı sağlamakta ancak etkinliği hızla azalmakta ve yeniden uygulanması gerekmektedir. Çok miktarda uygulanan kalsiyum hidroksit ise dokuları irrite etmektedir (35).
Potasyum nitrat: Potasyum nitratın desensitizan etkiye sahip olduğu ilk kez 1974 yılında Hodosh (56) tarafından bildirilmiştir. Yapılan çalışmalarda, potasyum nitratın dentin kanallarını tıkayamadığı için dentin sıvısının hareketine ve dentin kanallarının geçirgenliğine engel olamadığı gözlenmiştir (24,47,57,58) (Resim 2).
Bu dezavantaja rağmen, potasyum nitratın aşırı duyarlılığı gidermede etkin bir madde olması (7,56,59) etki mekanizmasında başka faktörlerin etkili olduğunu düşündürmektedir. Potasyum nitratın içeriğindeki potasyum, dentin kanalları yolu ile pulpaya penetrasyon göstermekte ve başlangıçta polarize olan duyu sinirleri, artan potasyum konsantrasyonu nedeni ile yeniden polarize olamamaktadır. Bu depolarize durum ise ağrı algılayışını azaltmaktadır (31,60) ver Potasyum nitrat, solüsyon, jel, macun formunda dentin desensitizanı olarak kullanılmaktadır (42,59,6164). Potasyum nitrat dişmacununun aşırı duyarlılığı azaltmada plasebodan daha etkili olduğu bulunmuştur (7,54). Elektrik ve soğuk uyaranları kullanılarak, 13 hastanın %92�inde potasyum nitratın etkili olduğu saptanmıştır. 14 kişilik plasebo grubunda ise sadece %21′inde başarı sağlanmıştır (7). %5�ik potasyum nitrat dişmacunu; %10�uk stronsiyum klorür, %2�ik dibazik sodyum sitrat ve % 1.4�ük formalin dişmacunu ile karşılaştırıldığında, elektrik ve soğuk uyaranlara karşı olan aşırı duyarlılığın azalmasında %5′lik potasyum nitratın en etkili olduğu bulunmuştur (65). Dentin aşırı duyarlılığının giderilmesinde oldukça etkili bir madde olduğu ileri sürülmektedir.
Potasyum oksalat: Bu desensitizan madde Protect (Butler) ticari preparatı ve demir oksalat dentin desensitizer (Block Drug Co.) olarak piyasada bulunmaktadır (35). Klinik çalışmalarda, %30 dipotasyum oksalat ve %3 monohidrojen monopotasyum oksalatın etkinliği değerlendirilmiş ve soğuk ve hava uyaranlarına karşı olan aşırı duyarlılıkta önemli azalma bildirilmiştir (66). In vitro çalışmalar, potasyum oksalatın dentindeki sıvı akışını %98.4 oranında, dentin geçirgenliğini ise %95.71 oranında azalttığını göstermektedir (24,38). Bu maddenin, potasyumun sinir aktivitesi üzerindeki baskılayıcı etkisi ile birlikte, oksalat tuzları oluşturarak dentin kanallarını tıkayıcı etkisi vardır (31) (Resim 3).
Taramalı elektron mikroskobunda yapılan bir çalışmada, potasyum oksalatın, dentin tübüllerin tıkanmasının kısa süreli olduğu ve etkisinin 1 haftada önemli miktarda kaybolduğu saptanmıştır (67). Ancak, potasyum oksalatın da kullanıldığı in vivo bir çalışmada, 2 ayın sonunda bile potasyum oksalatın olumlu etkisinin devam ettiği gösterilmiştir (61).
Fiziksel maddeler:
Dentin kanallarını tıkamaya yönelik uygulanan birçok fiziksel teknik, diş preparasyonu gerektirdiğinden diğer kimyasal işlemler kadar konservatif değildir. En yaygın olanları kompozit resinler, vernikler, sealantlar ve cam iyonomer simanlardır (6871).
Kopal ve siyanoakrilat içeren vernikler ve sealantlar, başlangıçta etkili olmalarına karşın çabucak aşınır ve tekrardan uygulanmaları gerekir. Dentin bonding ajanlar da önerilmektedir, ancak uzun süreli sonuçları bilinmemektedir (35). Cam iyonomer simanlar ve kompozit restorasyonlar, özellikle sınıf V kavitelerin oluştuğu durumlarda etkili olmaktadır (72). Cam iyonomerler, çok az asitleme ve bazen diş preparasyonu gerektirmediğinden iyi adezivlerdir. Mekanik olarak güçlü ve estetiği iyidir. Ancak, cam iyonomer astarlı kompozit rezinlerin, cam iyonomer veya tek başına dentin bonding ajanın kompozit rezinlerden dentin aşırı duyarlılığını gidermede daha etkin olduğu 6 aylık bir sürede gösterilmiştir (35).
Sonuç
Toplumumuzda birçok birey açık dentin yüzeyli dişlere sahip ve aşırı dentin duyarlılığına maruz kalmazken, bir grup bireyde doğal desensitizasyon ile aşırı duyarlılık sorunu ortadan kalkmakta, büyük bir çoğunluğunda ise aşırı duyarlılığın tedavi edilmesi gerekmektedir. Travmatik diş fırçalama, bakteri plağı ve asitli yiyecekler aşırı duyarlılığı arttıran başlıca faktörlerdir. Tedavi yaklaşımında temel amaç, en kısa sürede kişiyi rahat ağız bakımıyapabileceği imkanları sağlamak olmalıdır. Aşırı dentin duyarlılığının karmaşık yapısı nedeni ile, tedavisine yönelik yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlar çelişkili olmaktadır. Aşırı dentin duyarlılığının tedavisi konusunda daha birçok çalışmaya gereksinim vardır
Dr. Gülnur Emingil, E.Ü. Dişhekimliği Fakültesi, Periodontoloji Anabilim 
Dalı

Maryland Üniversitesi Dişhekimliği Okulu’ndan araştırmacılar, ağzınızın, tüm vücudunuzun sağlığını gösteren mükemmel bir gösterge olduğunu söylüyorlar. Cancer Prevention Research isimli dergide yer alan çalışmada, profesörler, yanak içindeki yüzey dokularının akciğerdeki tütüne bağlı hasarın belirlenmesinde önemli olduğunu ifade ediyorlar. Bunun önümüzdeki yıllarda, akciğer kanserinin önlenmesi için yapılacak deneylerde önemli bir gelişme olabileceği belirtiliyor.

Ağız epitelyumundaki tütüne bağlı moleküler değişikliğin akciğerlerdekine benzediğini söyleyen araştırmacılar, dişhekimlerinin kanserin önlenmesinde büyük bir rol oynacağını ve tıp ile dişhekimliği arasında bir köprü kurabileceğini iddia ettiler.

Kaynak: Zaman Online

Japon bilim adamları, farelerde kök hücreden diş üretmeyi başardılar. Bunun protezi tarihe karıştırabileceği belirtiliyor.

BBC ve Daily Mail’in haberine göre, Tokyo Bilimler Üniversitesi araştırmacıları, kök hücrelerle bir dişin büyümesi için gereken “bilgiyi” içeren dokuyu, farenin çene kemiğine naklettiler.

Laboratuvar ortamında 5 gün boyunca çoğaltılarak minik bir kök haline gelen doku, farenin çene kemiğinin derinlerine nakledildi. 5 hafta sonra, dişin ucu diş etini yararak çıktı. 7 hafta sonraysa normal bir dişin sertliğine ve hassasiyetine sahip, yiyecekleri kolayca öğütebilen bir dişe dönüştü.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan araştırmada deney birçok kez tekrarlandı ve dişin tamamıyla kullanışlı olduğu görüldü.

Deneyin fareler üzerinde yapılmasına karşın, bunun insanlarda da “kendi dişlerini büyütmenin” yolunu açabileceği belirtildi.

Tekniğin, hastalıklar veya yaş dolayısıyla yıpranmış kalp, akciğer, böbrek gibi diğer organların yedeklerinin de vücutta üretilmesini sağlayacak şekilde geliştirilebileceği ifade edildi.

Hücrelerin fare embriyonlarından alındığını belirten bilim adamları, diğer tür hücrelerden de diş elde etmenin mümkün olduğuna inanıyor.

Kaynak: NTVMSNBC

Her hekim arkadaşımın arşivinde bulunması gereken Genel Mikrobiyoloji bilgilerinin yararlı olması dileğiyle.

Dt.Yaşar Çınar NAR

]]> http://www.ferahnefes.com/genel-mikrobiyoloji/feed 0 http://www.ferahnefes.com/adana-agiz-dis-sagligi-merkezi-web-sitesi-yayinda http://www.ferahnefes.com/adana-agiz-dis-sagligi-merkezi-web-sitesi-yayinda#comments Wed, 07 Oct 2009 19:18:42 +0000 yasarcinarnar http://www.ferahnefes.com/?p=165

Adana Ağız Diş Sağlığı Merkezi web sitesi ;

http://www.adanaadsm.gov.tr

yukardaki linkte yayındadır.Tüm hemşehrilerimizin faydalanması dileğiyle…

Adana İl Sağlık Müdürlüğü ekipleri tarafından huzurevinde kalan yaşlılar ağız ve diş sağlığı taramasından geçirildi.Sağlık taraması yapan ekipte Adana Ağız Diş Sağlığı Merkezi Dişhekimlerinden Dt.Yaşar Çınar NAR da görev aldı.

Adana’da 65 yaşın üzerinde 110 bini aşkın kişinin bulunduğunu belirten Dt.Yaşar Çınar NAR bu kişilere aile hekimliği sisteminde sürekli ve düzenli sağlık hizmeti kapsamı içerisinde Ağız ve Diş Sağlığı hizmetlerinin de sunulduğunu ifade etti.

Dişhekimi Yaşar Çınar NAR içinde bulunduğu ekipte , Adana Huzurevi ve Seyhan Belediyesi Huzurevinde kalan yaşlıları önce genel sağlık taramasından geçirilmesinde ve hasta tıbbi bilgilerinin oluşturulmasında,daha sonra da  muayene sonuçlarına göre laboratuar tetkik istemlerinin yapılmasında, ve bu tetkik sonuçlarının  Huzurevi Aile hekimine teslim edilmesinde görev aldı.

Seyhan Belediyesi Huzurevi ile Adana Huzurevi sakinleri Sağlık Müdürlüğü ,Dişhekimi Yaşar Çınar NAR’ın bulunduğu ekip tarafından tarafından Ağız-Diş Sağlığı taramasından geçirildi. Tarama sırasında tedavi ihtiyacı olan  huzurevi sakinlerinin bir plan çerçevesinde Adana Ağız Diş Sağlığı Merkezinde  tedavilerine başlandı.

Ağız ve Diş Sağlığı taraması kapsamında Dt.Yaşar Çınar NAR muayene ettiği huzurevi sakinlerine “Ağız ve Diş Sağlığı” ile “Yaşlılıkta Beslenme”  ve “Oral Hijyen” konularında eğitim verdi.Sağlık Müdürlüğü yetkilileri, amaçlarının bu tür etkinliklerle; “Yaşama yaş katarak değil, yaşa yaşam katarak yaşlılarımızın yaşam kalitesini” artırmak olduğunu belirterek, Adana’daki her yaşlının hasta olsun ya da olmasın aile hekimine giderek tanışmasını istedi.
Öte yandan Dr. Ekrem Tok Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde görev yapan Psikiyatr Dr. Hamza Avcı “Yaşlılık Psikolojisi ve Yaşlılıkta Sık Görülen Hastalıklar”, Sağlık Müdürlüğü Ruh Sağlığı ve Sosyal Hastalıklar Şubesi’nden Halk Sağlığı Uzmanı Dr. Nureddin Özdener de yaşlılık konusunda eğitim verdi.

Bazı protez kullanan hastalar protezlerini çamaşır suyuna koyar, bazıları  ağrıyı keser diye dişe rakı, tütün,tuz,aspirin yada ağrı kesici ilaçlardan (Novaljin,Apranax,Majezik)  basar.

En önemlisi de son dakikaya kadar diş doktoruna gitmek düşünülmez.

DİŞ BAKIMINDA YAPILAN 30 HATA NELERDİR ?

Dişler kahvaltıdan önce mi fırçalanır?

Diş fırçası ve macun ıslatılmalı mı?

Sert fırça dişleri daha mı iyi temizler?

Süt dişleri nasılsa çıkar, dolgu gereksiz mi?

Her hamilelik bir diş götürür mü?

Çarpık dişler ve çürükler kader mi?

Rakı ve tütün basmak diş ağrısını keser mi?

Diş etlerinin kanaması sağlığın kanıtı mı?

Adana Ağız Diş Sağlığı Doktorlarından Dişhekimi Yaşar Çınar NAR, ağız ve diş sağlığı bakımı konusunda sıkça yapılan hataları ve toplum belleğinde  yerleşmiş yanlış inanışları açıklıyor.

1- SERT DİŞ FIRÇASI DAHA İYİ TEMİZLER:
İyi fırçalamak;
fırçanın sertliğiyle değil, fırçalama tekniğiyle ilgilidir. Genellikle
orta sertlikte diş fırçaları kullanılır. Çok sert fırçalar, dişleri
aşındırabilir. Çok yumuşak fırçalar ise dişleri temizlemeyebilir.
2- SERT FIRÇALAMAK DİŞLERİ DAHA İYİ TEMİZLER:
Dişleri
sert fırçalamak; dişleri temizlemek yerine, ‘fırça çürüğü’ dediğimiz
aşınmalara neden olur. Dişlerin mine tabakası aşındığı için, alttaki
sarı tabaka ortaya çıkar ve dişler daha sarı gözükür. Ayrıca sert
fırçalamak, dişlerde hassasiyete ve diş eti çekilmesine neden olur.
3- DİŞ MACUNUNU FAZLA KULLANMAK DİŞLERİ ÇİZER:

Dişlerin mine tabakasının çizilmesi; macunun fazla kullanılmasıyla
ilgili değil, kullanılan macunun granüllerinin büyük olmasıyla
ilgilidir. O yüzden granülleri büyük olan macunların uzun süreli
kullanımından kaçınılmalı. Fırçanın üzerine konulan macunun miktarı ise
‘mercimek tanesi’ büyüklüğünde olmalı.
4- KARBONAT VE TUZLA FIRÇALAMAK DİŞLERİ BEYAZLATIR:

Bu maddeler iri granüllü olduğu için dişin mine tabakalarını çizer ve
aşındırır. Bunun sonucunda; dişin parlaklığı gider ve yediğimiz ve
içtiğimiz besinlerle, dişler daha kısa zamanda renkleşmeye başlar.
5- SARI DİŞLER DAHA SAĞLAMDIR:
Dişin rengi dişin sağlamlığını belirlemez.
6- DİŞLER, MACUN VE FIRÇA ISLATILARAK FIRÇALANMALI:
Diş
fırçası, fırçalamaya başlamadan önce ıslatılmamalıdır. Çünkü; fırça
kılları ıslatılınca, sertliğini kaybeder. Macunun köpürmesi için de
yeterli sıvı ağızda mevcuttur.
7- MACUN KULLANMAYA BAŞLADIKTAN SONRA DİŞLERİM ÇÜRÜDÜ:
Macun;
dişleri fırçalarken sabun görevi görür ve içeriğinde dişlerde biriken
mikroorganizmaları yok etmek için etken maddeler vardır. Yani çürümeye
neden olmaz.
8- ÇÜRÜKLER GENETİKTİR, NE YAPARSAN YAP DİŞİN ÇÜRÜR:
Bireyler
arasında çürüğe yatkınlık farklı olabilir. Fakat kötü beslenme
alışkanlığının düzeltilmesi, ağız hijyenine önem verilmesi ve düzenli
diş hekimi kontrolleri durumunda çürüğe yatkınlığın bir önemi kalmaz.
9- DİŞLER KAHVALTIDAN ÖNCE FIRÇALANIR:
Dişler
günde en az iki kez, kahvaltıdan sonra ve yatmadan önce fırçalanmalı.
Diş fırçalama işlemi bitince, dilin üst kısmı da yumuşakça fırçalanmalı.
10- ESTETİK DİŞ DOĞUŞTAN OLUR, ÇARPIK DİŞTEN KURTULUŞ YOK:
Diş
düzeltme (ortodonti); dişler ağızda mevcut olduğu sürece her yaşta
uygulanabilir. Ortodontik tedavi sayesinde; dişler mevcutsa, her yaşta
düzeltme yapılarak, güzel gözüken dişlere sahip olunabilir.
11- HER BÜNYE İMPLANTI KABUL ETMEZ:
İmplant;
eksik olan dişlerin yerine çene kemiğine yerleştirilen yapay diş
kökleri olarak tanımlanabilir. Sadece yara iyileşmesini etkileyen bir
sistemik hastalık ile kontrol altında olmayan kalp ve şeker hastalığı
varsa yapılmaz.
12- HAREKETLİ PROTEZLER ÇAMAŞIR SUYUNA KONURSA BEYAZLAR:
Hareketli
protezleri çamaşır suyuna koymak zararlıdır. Protezin kırılganlığını
artırır ve protezin ömrünü azaltır. Protezler için özel temizleme
tabletleri vardır; onlar kullanılmalı.

13- ÇEKTİRDİĞİM 20 YAŞ DİŞİNİN YERİNE DİŞ YAPTIRMALIYIM:
Çekilen 20 yaş dişlerinin yerine protez diş yaptırmaya gerek yoktur.
14- DİŞ RÖNTGENİ ÇEKTİRİRSEM ÇOK FAZLA IŞIN ALIRIM:
Diş röntgenleriyle alınan radyasyon çok azdır. Bu radyasyon doğada alınan radyasyondan daha azdır.
15- BEYAZLATMA (BLEACHING) DİŞLERİ DAHA DA SARARTIR:
Beyazlatma;
normal diş rengini daha da açmak için yapılır. Beyazlatmanın ilk
yapıldığı dönemlerde; kahve, çay ve sigara gibi dişleri renklendirecek
etkenlerden uzak durmak gerekir. Beyazlatmayı yapacak hekimin
tavsiyelerine uyulursa, beyazlatmanın hiçbir yan etkisi yoktur.
16- DİŞ TAŞLARI TEMİZLENDİKTEN SONRA DAHA ÇOK DİŞ TAŞI OLUŞUR:
Düzenli
ve doğru fırçalama diş taşı oluşumunu engeller. Altı ayda bir diş
hekimi kontrolü sayesinde; iyi fırçalayamadığımız alanlarda oluşan diş
taşları, hekim tarafından temizlenmiş olur. Bunun da herhangi bir
zararı yoktur.
17- DİŞ TAŞI TEMİZLİĞİ DİŞİN MİNESİNE ZARAR VERİR:
Diş
taşı temizliği doğru uygulandığı takdirde minenin zedelenmesine neden
olmaz. Çünkü diş taşı temizliği işleminde; diş dokusundan değil, diş
yüzeyine ait olmayan oluşumlar (plak, diş taşı) uzaklaştırılır.
18- DİŞ FIRÇALARKEN DİŞ ETLERİNİN KANAMASI İYİDİR:
Diş
fırçalarken görülen kanamalar, diş eti iltihabının belirtilerinden
biridir. Vakit geçirmeden bir diş hekimine başvurmak gerekir. Diş
etlerinin, kanamadan dolayı fırçalanmaması sonucu, mevcut iltihabi
durum şiddetlenecektir. Hastalar kanama olan bölgeyi daha iyi
fırçalamalı ve diş hekimine tedavi için başvurmalı.
19- SÜT DİŞLERİ NASIL OLSA DÖKÜLECEK DOLGU GEREKSİZDİR:
Süt dişinin erken çekimi, alttan gelen daimi dişlerde çapraşıklığa ve çene kemiği gelişiminde bozulmalara neden olur.
20- ERKEK DİŞ HEKİMLERİ DAHA İYİ DİŞ ÇEKER:
Diş çekimi belli prosedürler doğrultusunda uygulanan bir işlem olup, uygulanan kuvvetle alakalı değildir.
21- ÇEKİM İÇİN KULLANILAN LOKAL ANESTEZİKLER MORFİNDİR BAĞIMLILILIK YAPAR:
Diş
hekimliğinde kullanılan lokal anestezik maddeler morfin içerikli
değildir; alışkanlık yapmaz. Morfin, tıp alanında sınırlı vakalarda
kullanılan bir ilaçtır.
22- DİŞ ÇEKİMİ AVRUPA MALI MORFİNLE YAPILIRSA AĞRIMAZ:
Günümüzdeki lokal anestezik maddeler belli standartlarda üretilmiştir. Avrupa malı olmasına gerek yoktur.
23- DİŞ AĞRIYINCA DİŞİN ÜZERİNE ASPİRİN, RAKI, KOLONYA, TÜTÜN VE TUZ KOYMAK AĞRIYI KESER:
Alkol
ve alkol içerikli maddelerin diş ve diş eti bölgesine uygulanması
sonucu diş etlerinde ‘alkol-aspirin yanığı’ denilen komplikasyonlara
neden olur. Dişlerin üzerine uygulanan diğer maddelerin (tütün, tuz
vb.) de ağrı kesici özellikleri yoktur. Ağrı, ancak mevcut sorun
giderildiğinde ortadan kalkar.
24- ÇÜRÜK DİŞ ÇEKİLDİKTEN SONRA PİS KAN AKITILMALIDIR, ÇEKİLEN DİŞİN YERİNİ KANATMAK İYİDİR:
Diş
çekiminden sonra, çekim boşluğuna hastanın yaptığı müdahaleler sonucu
bölgenin sürekli kanatılması ya da pıhtının uzaklaştırılması, diş
çekimi yapılan yerin iltihaplanmasına neden olur. Oluşan pıhtı
korunmalıdır.
25- EN KOLAY ÇÖZÜM ÇÜRÜK DİŞİ ÇEKTİRİP KURTULMAK:
Çürük
diş için mümkün olan her türlü tedavi uygulanmalı. Çünkü ne fonksiyon
ne de estetik yönünden hiçbir protez kendi dişinizden daha iyi olamaz.
26- AĞIZ KOKUSU HERKESTE OLUR VE GEÇMEZ:
Ağız
kokusu; diş çürüğü, diş eti hastalığı, sindirim sistemi ile ilgili
rahatsızlıklar, sinüzit ya da üst solunum yolu enfeksiyonları kaynaklı
olabilir. Bu hastalıkların tedavisi sonucunda ağız kokusu önlenebilir.
27- DİŞ TELİ SADECE ÇOCUKLARDA KULLANILIR:
Ortodonti
(tel tedavisi) alanındaki son gelişmeler sayesinde; tel tedavisi sadece
çocuklara değil, erişkin hastalar için de uygulanabilir.
28- HER HAMİLELİK BİR DİŞ GÖTÜRÜR:
Her
hamilelikte diş kaybının gerçekleşmesi söz konusu değildir. Ağız
bakımının tam olarak sağlanamaması, tedavi edilemeyen çürüklerin
varlığı ve diş eti hastalıklarının ilerlemesi durumunda diş kayıpları
görülür.

29- HAMİLELİKTE DİŞ ETLERİ KANAR ÇÜNKÜ DİŞTEN KALSİYUM ÇEKİLİYORDUR:
Hamilelikteki
diş eti kanaması, dişten kalsiyum çekilmesi nedeniyle olmaz. Kanamanın
nedeni; ağız bakımının yeterli sağlanmaması durumunda hamilelikteki
hormonal değişiklikler sonucu diş eti iltihabının oluşması ya da mevcut
diş eti iltihabının şiddetlenmesidir.
30- HAMİLELİKTE DİŞ TEDAVİSİ BEBEĞE ZARAR VERİR:
Acil olan diş tedavileri, hamileliğin her döneminde yapılabilir.

Yazılı bilgilerin yararlı olması dileğiyle.

%